Việt Nam nằm đâu trong chủ thuyết dân chủ của Bush

Bùi Văn Phú

Trưởng nhiệm sở ngoại giao của một nước là người có nhiệm vụ thi hành và giải thích chính sách ngoại giao của quốc gia mà mình đại diện.

Ðại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, ông Michael W. Marine, trong cuộc tiếp xúc với cộng đồng người Mỹ gốc Việt vùng San Francisco đã chỉ làm điều này, với ngôn ngữ ngoại giao, có khi mơ hồ để những người quan tâm tìm hiểu ý nghĩa đích thực của nó.

Diễn đàn của một cuộc tiếp xúc với một đại sứ không phải là nơi để tạo sức ép cho những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. Muốn có những thay đổi chính sách phải gõ cửa Bạch Cung, Ðiện Capitol và Bộ Ngoại giao.

Tháng Mười Một năm ngoái, khi có cuộc bầu cử tổng thống Mỹ thì “yếu tố Việt Nam” đã trở thành một đề tài dù sự can thiệp của Hoa Kỳ vào vùng đất này đã chấm dứt từ 30 năm trước.

Khi Thượng Nghị sĩ John Kerry đưa thành tích quân vụ của mình làm chủ điểm vận động tranh cử thì chuyện chiến tranh Việt Nam lại tiếp tục là đề tài gây tranh cãi. Thời trai trẻ ông Kerry tòng quân chiến đấu, đối đầu với quân địch, với lửa đạn trên chiến trường Việt Nam; còn thanh niên Bush ở nhà gia nhập Vệ binh Quốc gia, như thế ai anh hùng, ai xứng đáng hơn để làm tổng tư lệnh quân đội trong khi binh lính Mỹ đang chiến đấu ở Iraq?

Với nhiều cử tri gốc Việt, quan điểm phản chiến của ứng viên Kerry đã có ảnh hưởng đến lá phiếu của họ. Nhiều người tin rằng Tổng thống W. Bush sẽ cứng rắn với Hà Nội hơn Thượng Nghị sĩ Kerry, như họ đã tin là Đảng Cộng hoà có truyền thống chống cộng hơn Đảng Dân chủ.

Còn phía nhà nước Việt Nam tin rằng nếu ứng viên Kerry trở thành tổng thống, chính quyền Mỹ sẽ dễ dãi và tạo những quan hệ tốt đẹp hơn với Việt Nam.

Chính vì thế khi báo chí Mỹ nhắc đến tấm hình Thượng nghị sĩ Kerry chụp chung với nguyên Tổng Bí thư Ðỗ Mười được trưng trong Bảo tàng viện Tàn tích Chiến tranh ở Sài Gòn, ngay sau đó đã được lệnh nhà nước tháo xuống vì e ngại nó có tác dụng không tốt với ứng viên Kerry trong giới cựu chiến binh Mỹ. Rồi sau tấm hình lại được treo trở lại vì Hà Nội thấy làm thế là tỏ ra quá lộ liễu trong việc ủng hộ Thượng nghị sĩ Kerry, mà trong thâm tâm họ rất muốn ông Kerry thắng cử.

Những cử tri người Mỹ gốc Việt và nhà nước Việt Nam khi chỉ tin rằng một đảng cầm quyền ở Hoa Kỳ, dân chủ hay cộng hòa, sẽ có lợi – hoặc không thuận lợi – cho những mục tiêu chính trị của mình là một sự tin tưởng sai lầm.

Trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Mỹ-Việt sau chiến tranh, khởi đi từ thời Tổng thống Jimmy Carter (1977-1981), thuộc Đảng Dân chủ, là người đã có những đề xuất nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao với một nước Việt Nam thống nhất.

Vì Hà Nội tin rằng có thể mặc cả, đòi hỏi nhiều nơi một nhà lãnh đạo thuộc Đảng Dân chủ, như đòi bồi thường chiến tranh 3.5 tỉ đô la, mà hành pháp Mỹ đã bị lập pháp trói tay trong việc này. Cũng như Quốc hội Mỹ đã trói tay chính quyền Nixon trong những can thiệp quân sự vào Ðông Dương bằng Ðạo luật Chiến tranh 1973 (War Power Act) đòi hỏi phải có sự chấp thuận của quốc hội nếu tổng thống muốn đưa lính Mỹ đi tham chiến ở nước ngoài.

Nếu Hà Nội không cương quyết đòi bồi thường chiến tranh thì quan hệ Mỹ-Việt đã được nối lại từ gần 30 năm trước và có thể đã dẫn đến những phát triển tốt hơn hiện tại.

Hai tổng thống cua Đảng Cộng hoà là Ronald Reagan và George H.W. Bush (cha) chú trọng đến việc giải quyết vấn đề Campuchia, MIA và tù cải tạo tại Việt Nam.

Sang thời điểm Dảng Dân chủ cầm quyền với Tổng thống Bill Clinton thì dù bang giao giữa hai nước được thiết lập nhưng tiến triển rất chậm.

Tháng 07.1995 Hoa Kỳ và Việt Nam nối lại bang giao, nhưng phải hai năm sau mới trao đổi đại sứ, vì những cản trở từ quốc hội, và đến năm 2000 mới có bản hiệp ước thương mại song phương và Tổng thống Bill Clinton là lãnh đạo Hoa Kỳ đầu tiên đến thăm Việt Nam kể từ ngày chiến tranh chấm dứt.

Trong nhiệm kỳ đầu, 2001-2005, của Tổng thống George W. Bush (con) thuộc Đảng Cộng hoà thì quan hệ ấm lên về mặt quân sự với chiến hạm Mỹ ghé cảng Việt Nam và Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam chính thức thăm Hoa Kỳ.

Trong cuộc gặp gỡ với Đại sứ Marine, những phát biểu quan trọng nhất của ông cho thấy đường hướng ngoại giao của Hoa Kỳ đang tiến đến với Việt Nam là một quan hệ nhiều mặt, sau quan hệ kinh tế, những hợp tác quân sự cũng đang được nâng cao.

Theo lời đại sứ Mỹ, cuối tháng này sẽ có chiến hạm Hoa Kỳ ghé cảng Sài Gòn. Ðây là lần thứ ba một chiến hạm Mỹ ghé Việt Nam trong vài năm qua.

Quan sát những biến chuyển trong quan hệ Mỹ-Việt gần đây, với nhiều chiến hạm Hoa Kỳ ghé Việt Nam, với những hợp tác chống khủng bố thì thấy trong thế ngoại giao chân vạc của Hoa Kỳ bất kể đảng nào cầm quyền gồm: vị trí chiến lược, quyền lợi kinh tế và lý tưởng tự do dân chủ và Hoa Kỳ thường nghiêng về vị trí chiến lược và quyền lợi kinh tế hơn là lý tưởng tự do dân chủ. Việt Nam đang tạo cho Hoa Kỳ hai thế đứng chiến lược và kinh tế trong vùng.

Ðiều này có phù hợp với chủ thuyết phát triển dân chủ, tự do toàn cầu như Tổng thống George W. Bush đã đề xuất trong bài diễn văn nhậm chức nhiệm kỳ hai hay không? Ðã không có ai yêu cầu Đại sứ Michael W. Marine giải thích rõ hơn về chính sách này.

© Buivanphu 2005

___

Nguồn: BBCvietnamese 24.03.2005

Advertisements

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in cộng đồng and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s