Cuối tuần mùa hạ ở San Jose

Bùi Văn Phú

Diễn hành đón xuân của người Việt ở downtown San Jose

Diễn hành đón xuân của người Việt ở downtown San Jose

Không sống ở San Jose nhưng thành phố này chẳng xa lạ gì với tôi, nhất là khu vực Tech Museum và Center for Performing Arts là nơi có diễn hành xuân, có ca nhạc Việt cuối tuần từ đầu mùa hạ cho đến Noel.

Chiều thứ Bảy vừa qua người Việt có hai chọn lựa chọn văn nghệ: hàng nội hay hàng ngoại. Ðại nhạc hội Hè Arena X qui tụ những diva trong nước như Thanh Lam, Hồng Nhung, Phương Thanh, Lam Trường, Ðan Trường, Quang Dũng, Quang Linh. Nhạc hội mùa Hè với những giọng hát ngọt ngào của hải ngoại như Khánh Ly, Ý Lan, Thanh Hà, Shayla, Trường Vũ, Dạ Nhật Yến.

Nhạc hội mùa Hè vào cửa miễn phí và khách còn được phục vụ ăn uống mà không phải trả đồng xu nào. Ban tổ chức chỉ muốn bà con vui chơi và ghi danh đi bầu vòng bán kết vào tháng Chín để cùng cư dân chọn một trong hai cô gái gốc Việt vào hội đồng thành phố San Jose.

Hai tuần vừa rồi, một loạt ca sĩ trong nước đã đến San Jose. Bảo Yến của thập niên 1980 và Nguyễn Hồng Nhung của đầu thế kỷ này vừa ra mắt khán giả. Bên này biển Thái Bình đã đón nhiều diva quốc nội đến hát nhạc của Trịnh Công Sơn, Thanh Tùng, Dương Thụ và để lại nhiều ấn tượng cũng như sự nhàm chán với giễu dở, giễu dai của cặp hài Quốc Thảo, Minh Nhí.

Nghĩ về bên nhà thì thấy bất công cho người cũng máu đỏ da vàng, cùng chung khúc ruột mà chẳng được nghe Khánh Ly, Lệ Thu, Quang Lê, Vũ Khanh, Ý Lan, Hoàng Oanh, Lâm Nhật Tiến hát nhạc Trịnh, Phạm Duy hay Nguyễn Ðình Toàn; chẳng được xem cặp Hồng Ðào – Quang Minh chọc cười cho đời vui lên giây phút. Người Việt trong nước thua kém gì mà không đáng được thưởng thức văn nghệ như người hải ngoại?

*

Cuối tuần qua San Jose còn bừng lên không khí náo nhiệt với cuộc đua ô-tô Grand Prix lần đầu tiên. Ban tổ chức dự đoán sẽ có cả trăm nghìn người đổ về downtown và những bãi đậu xe thường miễn phí, hôm nay khách phải trả tiền và lượng xe sẽ quá tải.

Tôi đưa con trai đi xem, như là dịp vui chơi ngày hè vậy.

Tôi muốn xem một lần cho biết môn thể thao cao tốc này ra sao. Hơn nữa, con tôi rất thích những xe đua đồ chơi, nghe bố nói có đua xe là đòi đi. Cũng như nhiều trẻ con khác ở Mỹ, con tôi đang làm giàu cho nền kinh tế Trung Quốc, góp phần vào việc phát triển quan hệ thương mại Hoa-Trung, vì mỗi lần ghé vào cửa hàng Toys ‘R’ Us thì thế nào cháu cũng vòi vĩnh đòi mua cho được một chiếc xe đua điều khiển bằng vô tuyến, kiểu mới nhất.

Sợ kẹt đường và không có chỗ đậu xe, tôi chọn cách đi tàu điện VTA vào trung tâm thành phố.

Vùng San Jose mới có tàu điện trong hai thập niên qua. Nhưng dịch vụ không đến mọi góc phố như ở D.C. hay những thủ đô ở châu Âu. VTA chỉ có vài tuyến đều chạy trên mặt đường chứ không chui dưới lòng đất.

Ðậu xe ở góc đường W. Hedding và N. First – một địa điểm quen thuộc trong những sinh hoạt biểu tình, hội thảo của cộng đồng người Việt ở đây. Tôi đón VTA tại trạm Civic Center.

Sáng sớm mùa hạ. Nắng đổ chan hòa trên Thung lũng Hoa Vàng. Nhiều khách chờ tàu. Chắc cũng vào thành phố xem đua xe. Tàu đến, trong toa đã đông.

Con đường N. First dẫn vào trung tâm thành phố tôi đã lái xe qua nhiều lần, nhưng hôm nay nhìn ngắm từ lòng tàu điện mới thấy dáng vẻ cổ kính của những ngôi nhà, đa số là văn phòng luật, ẩn hiện sau những hàng cây xanh. Paris, San Francisco, Hong Kong hay D.C. tôi đã đi qua, nhưng chưa thấy nơi nào tàu điện chạy mà sát hai bên có nhà cửa đẹp như đoạn đường này.

Ðường phố còn vắng lặng. Tàu ngừng ở trạm Japantown, nhưng nhìn quanh không thấy cảnh trí xứ hoa anh đào, mà chỉ um tùm cây lá. Qua Lãnh sự quán Mexico, đó là một bin đinh bê-tông lạc lõng trong kiến trúc tổng thể.

Trước cửa những ngôi nhà thoáng có bảng đề cho thuê văn phòng, có chỗ ghi giá rẻ 99 xu một bộ vuông.

Sau thời dot.com kinh tế điện tử tuột dốc. Cuộc khủng hoảng lấy đi 200.000 việc toàn vùng nhưng nhà cửa không xuống, cứ vùn vụt đi lên. Giá nhà trung vị trên toàn nước Mỹ là 217.000 đô la một căn, trong khi ở đây là 570.000 đô. Nhiều người Việt mất việc, nếu không đổi nghề sang làm dịch vụ, buôn bán nhà cửa, bảo hiểm, làm thợ móng tay, cắt tóc hay mở tiệm ăn thì dọn đi nơi khác. Gần thì về vùng Sacramento, Fresno. Ði xa đến những bang Texas, Georgia hay Louisiana, ở đó số tiền bán nhà từ San Jose có thể mua được hai căn mới, rộng rãi, khang trang hơn.

Quan niệm gắn bó với thôn làng xưa tuy còn trong tâm tưởng, nhưng không ăn sâu bám rễ. Vì công việc và cuộc sống nên phải bỏ nơi đang sống mà đi.

Ở Việt Nam ngày nay nhiều người cũng bỏ quê lên phố thị tìm kiếm công ăn việc làm. Nhiều cô gái tìm cách rời khỏi quê hương bằng mọi cách. Chuyện ra nước ngoài sinh sống là mơ ước của nhiều người. Còn sinh viên du học thì có mấy ai trở về. Truyền thống văn hoá gắn bó với quê hương mà cha ông để lại nay không còn ý nghĩa.

Có người tìm đường ra đi thì cũng có kẻ kiếm cách trở về. Nhưng quay về ngày nay chưa hẳn phát sinh từ truyền thống, mà là từ những thực tế. Nếu trong nước có chính sách tốt và điều kiện thông thoáng cho Việt kiều hồi hương thì không phải chỉ có 45 Việt kiều đã mua được nhà ở Việt Nam, mà sẽ có nhiều ngàn Việt kiều Mỹ về sống hưu trí, dù non hay già.

Nhìn những căn phố bên đường, giá ít gì cũng gần triệu đô la, nghĩ đến Việt Nam, ở đó nhà cửa, mức sống rẻ, vào ra đêm ngày có người phục vụ, thì mấy ai chẳng chạnh lòng qui cố hương.

Tinh thần Ðông Du của người Việt thời đại đã khác hẳn với các cụ Phan Bội Châu, cụ Cường Ðể ngày xưa.

*

Trước khi tàu vào khu vực đường St. John và St. James, có một ngôi nhà thờ lớn, nhưng bỏ hoang.

Nhìn xuống công viên St. James xanh cỏ, lảng vảng vài kẻ không nhà đang cuốn gói thức giấc. Nơi đây trong thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 đã là tụ điểm của những cuộc biểu tình 30.4. Hàng trăm ngọn nến hy vọng đã được đốt lên cho người vượt biển, hàng ngàn cánh tay đã vung lên cho nhân quyền Việt Nam. Trong đám đông ngày đó, những cụ già, những thanh niên thiếu nữ bây giờ còn bao người cố bám lấy San Jose kinh tế khó khăn, hay đã dọn đi nơi khác theo nếp sống Mỹ thích thay đổi chỗ ở.

Tàu đỗ bến Downtown. Cửa mở. Những tiếng rít, tiếng nổ lớn ùa vào tai. Dòng người tuôn ra. Ðông thiệt là đông. Chỉ trong khoảnh khắc tôi nhận ra những âm thanh ồn ào là tiếng bánh xe nghiến trên đường đua và tiếng nổ lớn phát ra từ những ống khói xe.

Ði ngang qua rạp Camera 12 thấy áp phích phim Buổi sáng đầu năm (First Morning) còn treo phía trước và bên trong rạp. Phim đang được chiếu ở đây từ hai tuần qua.

Áp-phích phim Buổi sáng đầu năm

Áp-phích phim Buổi sáng đầu năm

Kỹ thuật quay, dàn dựng cảnh trí, màu sắc trong phim không có gì đặc sắc. Nhưng truyện phim mang lại bức xúc. Ở con người Việt Nam, sau chiến tranh không phải là hoà bình, đoàn tụ mà lại là khởi đầu của những chia lìa, phản bội, thất vọng, xung khắc, chịu đựng, tang thương hiển hiện trong một gia đình Việt Nam định cư tại Mỹ. Một di sản buồn, cùng với truyền thống cổ hủ cha ông để lại, mà người vượt biển đã mang theo, là thân phận của bà mẹ Việt, là khổ đau mà một em gái Việt đã phải cưu mang, trong thân xác và tâm hồn, cho đến ngày bà mẹ gần đất xa trời, cho đến ngày cô gái lớn khôn.

Nếu có chút kiến thức về một Việt Nam đương đại, khán giả khó hiểu được tại sao phụ nữ Việt, trong và ngoài nước, ngày nay còn phải chịu đựng; và những đấng đàn ông Việt của thời đại này vẫn còn lối hành xử gia trưởng độc đoán, bất công như thế.

Con người Việt Nam phải chăng đang cần một cuộc cách mạng văn hoá?

*

Tôi hỏi mua hai vé hạng bình dân vào xem đua xe, 45 đô một vé, nhưng người bán nói đứa con trai nhỏ không cần vé. Thế là coi như tiết kiệm được một nửa.

Ðang giờ tập dượt của những tay cua-rơ. Một màn hình lớn vươn cao giữa ngã ba đường Market và Park. Góc này là khúc cua 90 độ nên bánh xe càng xẹt mạnh trên đường và tiếng nổ càng to. Giật mình liên tục và thật điếc tai.

Thấy một vài khán đài, tôi tưởng mình có thể tìm chỗ ngồi. Hỏi người hướng dẫn, cô nói loại vé của tôi thì tìm những bãi cỏ, lề đường quanh vòng đua đứng xem. Tôi thất vọng, vé 45 đô mà không có chỗ ngồi, như hơn 40.000 người khác, vì chỉ có 18.000 chỗ trên khán đài với giá vé từ 60 đô la đến vài trăm.

Tôi dẫn con lòng vòng đến những quầy hàng trò chơi để chờ giờ khai mạc cuộc đua đầu tiên trong ngày.

Tiếng rít ken két, thả mùi khét cao su, cùng những tiếng nổ thật lớn liên tục vang trong không gian theo một chu kỳ vài chục giây đồng hồ, sau khi những cua-rơ phóng hết một vòng 2.500 mét với gia tốc và vận tốc thật cao.

Thi thoảng lái xe trên xa lộ, gặp một tay yêng hùng phóng xe 160 cây số giờ qua mặt, làm giật mình, thì nơi đây, đứng cách xa vòng đua hơn một mét và một loạt gần 20 tay đua qua mặt trong tích tắc, với những tiếng nổ lớn, với vận tốc như bay thì tim lúc nào cũng thon thót lên.

Ðua xe ô-tô đúng là một môn thể thao đắt tiền, một xe đua giá chừng 400.000 đô; căng thẳng và nguy hiểm, xe chạy có đến 300 cây số giờ; và ồn ào cho những tay đua và cho cả người xem.

Giải Grand Prix ở San Jose năm nay về tay cua-rơ người Pháp là Sebastien Bourdais. Nếu không đi xem chắc tôi cũng chẳng biết Bourdais là ai, dù năm vừa qua tay đua này đã thắng 7 lần trong 14 cuộc đua và đang dẫn đầu những cúp vô địch ở Mỹ.

Người Mỹ chỉ nhắc nhiều đến Lance Armstrong, vô địch cua-rơ xe đạp vòng quanh nước Pháp từ nhiều năm qua.

[ảnh trong bài của tác giả]

© 2005 Buivanphu

___

[Bài đã đăng trên talawas.org 12.08.2005]

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in tản văn, văn hóa du lịch and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s