Bầu cử ở Quận Cam: Tân Nguyễn và củ khoai lùi

Bùi Văn Phú

Tân Nguyễn: Ứng viên dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ

Tân Nguyễn: Ứng viên dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ

Hiện có khoảng 12 triệu di dân sống bất hợp pháp ở Hoa Kỳ, đa số là người gốc Mỹ La-tinh, trong số đó hơn một nửa là từ Mexico, sống tập trung ở những tiểu bang dọc biên giới phía nam như California, Arizona và Texas.

Hai thập niên trước, vấn đề di dân đã là đề tài tranh luận nóng bỏng tại Quốc hội Mỹ trước khi đạo luật ân xá được thông qua và Tổng thống Ronald Reagan ký ban hành. Theo luật này, những người ở Mỹ bất hợp pháp sẽ được chứng nhận thường trú, rồi trong vòng mười năm được nhập tịch. Cùng lúc với luật ân xá có những dự luật nhằm ngăn chặn di dân vào Mỹ ở lậu, như xử phạt nặng chủ nhân thuê mướn người ở lậu và chương trình phát hành căn cước cho dân Mỹ. Việc cấp căn cước quốc gia không thành. Còn xử chủ nhân thì có luật nhưng hình phạt rất nhẹ nên vẫn có người nhập cư vào Mỹ ở lậu để kiếm sống.

Mười năm trước cử tri bang California đã thông qua một dự luật – Prop. 207 – với những điều luật khó khăn cho người nhập cư bất hợp pháp xin trợ giúp giáo dục, xã hội và y tế tại tiểu bang. Nhưng các cơ quan bảo vệ người di dân khiếu kiện và toà án tối cao đã có phán quyết loại bỏ gần hết những điều khoản ngăn cấm tiểu bang giúp đỡ di dân cư trú bất hợp pháp.

Đầu năm nay vấn đề lại sôi nổi lên, gây tranh cãi trong chính giới Hoa Kỳ. Đã có một dự luật được Thượng viện thông qua – là đề luật của hai Thượng nghị sĩ Edwards Kennedy thuộc Đảng Dân chủ và John McCain thuộc Đảng Cộng hoà – với chương trình khách lao động để hợp thức hoá người ở lậu và cho họ cơ hội trở thành công dân Hoa Kỳ trong tương lai. Bạch Cung cũng ủng hộ dự luật này. Nhưng khi qua Hạ viện, dân biểu của cả hai đảng đều sợ bị mang tiếng chống di dân và ảnh hưởng xấu đến việc tranh cử vào cuối năm nên dự luật đã không được chấp thuận.

Như thế trong hai thập niên qua, số người đến ở lậu tại Hoa Kỳ bình quân mỗi năm tăng hơn nửa triệu. Con số 12 triệu người đó làm giảm mức lương lao động, tăng kinh phí giáo dục, y tế. Đó là quan tâm của nhiều người dân.

Biểu tình tuần hành ủng hộ di dân bất hợp pháp ở vùng Vịnh San Francisco ngày 1.5.2006 (ảnh Bùi Văn Phú)

Biểu tình tuần hành ủng hộ di dân bất hợp pháp ở vùng Vịnh San Francisco ngày 1.5.2006 (ảnh Bùi Văn Phú)

Trước không khí chống đối di dân đang bùng lên, ngày 01.05 vừa rồi những tổ chức bảo vệ quyền lợi người di dân bất hợp pháp đã tổ chức “Day without Immigrants” – Ngày không có di dân – trên toàn nước Mỹ để biểu dương sức mạnh kinh tế và chính trị. Hàng triệu người, đại đa số là gốc Mỹ La-tinh đã xuống đường tuần hành với khẩu hiệu: “Hôm nay chúng tôi xuống đường, ngày mai chúng tôi sẽ đi bầu” ở những thành phố lớn từ Los Angeles, San Jose, San Francisco, Dallas qua Chicago, Miami, New York. Trong cùng ngày, rất nhiều cửa tiệm do người Mễ làm chủ đã đóng cửa để tỏ tình ủng hộ.

Chỉ vài tuần sau những biểu dương rầm rộ, dư luận lắng xuống vì đến thời điểm của những cuộc bầu cử sơ bộ trong tháng 6, chuẩn bị cho tổng tuyển cử vào tháng 11. Dân cử Mỹ không ai muốn nhắc đến vấn đề di dân trong tiến trình vận động tranh cử vì nó là một củ khoai lùi nóng bỏng, đụng vào sẽ bỏng tay – “a hot potato”, cụm từ người Mỹ thường dùng để chỉ một vấn đề nào đó cần né tránh.

Quốc hội Hoa Kỳ đã không soạn luật nào mới. Những biện pháp như canh chừng nghiêm ngặt biên giới, tống xuất di dân hay xử phạt nặng những chủ nhân thuê mướn người nhập cư lậu mới chỉ là những phát biểu, chứ chưa thành luật. Tổng thống George W. Bush ký sắc lệnh cho phép dùng Vệ binh Quốc gia để tuần tra biên giới, nhưng ngay cả Thống đốc bang California cũng phản đối, vì đúng ra vai trò canh giữ biên giới là của sở di trú. Mấy hôm trước Tổng thống Bush vừa ký ban hành luật xây dựng tường thành biên giới phiá nam dài hơn một nghìn cây số, như là “Bức tường Bá Linh” của thời đại mới, không phân chia ý thức hệ mà ngăn cách giầu nghèo giữa hai quốc gia tư bản.

Thế là vấn đề di dân không phải là một trong những chủ điểm của cuộc vận động tranh cử năm nay. Cuộc chiến tại Iraq và nền kinh tế Mỹ đang là những quan tâm hàng đầu của cử tri trong việc chọn lựa toàn bộ 435 dân biểu Hạ viện và một phần ba, tức 33 trong số 100 nghị sĩ Thượng viện.

*

Bỗng dưng từ hai tuần qua, đề tài di dân nổi cộm lên ở Quận Cam, nam California, khu vực nổi tiếng bảo thủ, trước nay ít có cảm tình với di dân. Ở địa hạt 47, giữa lòng Little Saigon, có ứng viên gốc Việt là Tân Nguyễn, 32 tuổi, theo Đảng Cộng hoà nhưng không được đảng ủng hộ, bỏ ra hơn ba trăm nghìn đô la tiền túi để tranh cử giành chức dân biểu Hạ viện, đối đầu với dân biểu gốc Mỹ La-tinh tại chức từ 10 năm qua là Loretta Sanchez, thuộc Đảng Dân chủ. Cuộc vận động của hai ứng viên đang diễn ra bình thường thì ứng viên Tân Nguyễn bị cáo buộc đã gửi ra một lá thư có tính hù dọa cử tri gốc Mễ.

Lá thư bằng tiếng Mễ. Nguyên văn, dịch từ bản tiếng Anh [1] , như sau:

Lá thư này được gửi đến quý vị vì gần đây quý vị đã đăng ký tham gia bầu cử. Nếu quý vị là công dân Hoa Kỳ, chúng tôi yêu cầu quý vị tham gia vào tiến trình dân chủ bằng cách đi bầu.

Quý vị cần biết rằng nếu sự cư trú của quý vị tại đất nước này là bất hợp pháp hay quý vị là người thường trú, tham gia bầu cử trong một cuộc tuyển cử liên bang là một tội phạm có thể đưa đến việc bỏ tù và quý vị có thể bị tống xuất vì đi bầu trong khi không có quyền bầu cử.

Đồng thời, quý vị cũng cần biết rằng chính phủ Hoa Kỳ đang thiết lập một hệ thống máy điện toán để kiểm tra tên của những cử tri mới ghi danh đi bầu trong các cuộc tuyển cử vào tháng 10 và tháng 11. Những tổ chức chống di dân có thể lấy những thông tin từ hệ thống máy điện toán mới này.

Không như ở Mexico, ở đây không có quà tặng cho những quý vị đi bầu. Không có thẻ cử tri ở Mỹ. Vì thế, thật là vô ích và nguy hiểm nếu quý vị đi bầu trong bất kì cuộc tuyển cử nào nếu quý vị không phải là công dân Hoa Kỳ.

Đừng nghe bất cứ chính trị gia nào nói với quý vị điều ngược lại. Họ chỉ tìm lợi cho chính bản thân họ. Họ chỉ muốn trúng cử mà không quan tâm đến bất cứ chuyện gì xảy đến cho quý vị.

Trân trọng,

Sergio Ramirez

Xét về quyền bầu cử, lá thư viết đúng vì luật pháp Mỹ qui định chỉ những công dân mới được đi bầu. Nhưng có chỗ trong thư với nội dung không đúng, như về hệ thống điện toán của chính phủ.

Mười bốn nghìn lá thư đã được gửi đến cho cử tri gốc Mỹ La-tinh. Lúc đầu Tân Nguyễn nói đó là lỗi của một nhân viên văn phòng vận động tranh cử, lá thư không có sự chấp thuận của ông và ông đã cho nhân viên đó nghỉ việc. Tin này lan nhanh như địa chấn. Ứng viên Tân Nguyễn bị phản đối dữ dội nhất từ người gốc Mỹ La-tinh. Trong số gần 20 ứng cử viên gốc Việt khác trong vùng, nhiều người cũng quay lưng lại vì sợ mất phiếu. Ngay cả thống đốc Arnold Schwarzenegger của bang California đang tái tranh cử cũng lên án lá thư. Chi bộ Đảng Cộng hoà Quận Cam yêu cầu Tân Nguyễn rút lui khỏi cuộc tranh cử nhưng ông nhất định không. Ông nói Đảng Cộng hoà ngay từ khi bầu sơ bộ vào tháng 6.2006 đã không ủng hộ ông thì lấy gì mà buộc ông rút lui. Giới chức của Bộ Tư pháp tiểu bang đã khám xét văn phòng, tư gia của ông để truy tìm tác giả lá thư và đang điều tra xem việc gửi thư có vi phạm luật bầu cử hay không. Ít ngày sau ứng viên Tân Nguyễn họp báo nói ông không làm điều gì sai luật, mướn lại nhân viên đã bị cho thôi việc và kiên định vận động tranh cử để đạt thắng lợi.

Cho đến nay chưa có kết quả điều tra chính thức. Tuy nhiên có nhiều điều khiến cử tri phải đặt câu hỏi, để có thể đi đến chọn lựa giữa Tân Nguyễn hay Loretta Sanchez trong ngày 7.11 tới đây.

1. Lá thư được in trên giấy với tiêu đề của một cơ quan có tên California Coalition for Immigration Reform, một tổ chức không có thiện cảm với người di dân ở lậu. Nhưng những người của tổ chức này phủ nhận việc họ gửi thư và nói mẫu giấy in thư không phải là mẫu của cơ quan mang tên.

2. Người ký tên trong thư, Sergio Ramirez, là một nhân vật nào đó mạo danh.

*

Chỉ còn vài hôm nữa cử tri địa hạt 47, trong đó có rất nhiều người Mỹ gốc Việt và gốc Mỹ La-tinh, sẽ bầu chọn vị đại diện cho mình. Những điều mà hai ứng cử viên Tân Nguyễn và Loretta Sanchez cần nói, cần làm thì đã nói và làm cả rồi. Quyết định sau cùng sẽ là những lá phiếu của cử tri.

Câu chuyện lá thư từ văn phòng ứng viên Tân Nguyễn vẫn còn là ẩn số cho bài toán đếm phiếu vào tối ngày 7.11 tới đây. Nếu sự thực Tân Nguyễn đã gửi thư để nói lên quan điểm không ủng hộ người nhập cư ở lậu ở Hoa Kỳ trong lúc này thì ông là một người can đảm. Ông đã không sợ cầm củ khoai lùi nóng hổi lên tay trong khi những chính trị gia khác không dám đụng vào nó.

Ông có bị phỏng không? Nặng nhẹ hay cháy tay? Kết quả bầu cử sẽ rõ.

[1]www.ocregister.com/newsimage/news/2006/10/20document.pdf

© 2006 Buivanphu

___

[Bài đã đăng trên talawas.org 06.11.2006]

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in bầu cử ở Hoa Kỳ, cộng đồng, chính trị Mỹ and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s