Little Saigon ở San Jose: hồi kết và hậu chuyện

Bùi Văn Phú

Hơn 5 nghìn người biểu tình ủng hộ Little Saigon trước trụ sở thành phố San Jose ngày 2.3.2008

Hơn 5 nghìn người biểu tình ủng hộ Little Saigon trước trụ sở thành phố San Jose ngày 2.3.2008

Sau hơn một năm sôi nổi tranh cãi về vấn đề đặt tên phố Việt ở San Jose và sự việc đã ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt chính trị ở thủ đô điện tử, cuối cùng việc đi hay ở của Nghị viên Madison Nguyễn đã được cử tri Khu vực 7 quyết định trong một cuộc bầu cử đặc biệt tổ chức hôm 3.3 vừa qua.

Kết quả, Nghị viên Madison Nguyễn đã đạt 55% phiếu No Recall – tức không bãi chức, trong khi phiá muốn cô ra đi đạt 45%.

Nền dân chủ Mỹ cho người dân quyền thay đổi lãnh đạo. Việc này thường xuyên thể hiện qua hình thức phổ thông đầu phiếu. Nhiệm kì của dân cử thường chỉ là vài năm, hầu hết là 4 năm như nhiệm kì tổng thống, thống đốc, thị trưởng, các dân cử thành phố. Nghị sĩ liên bang với nhiệm kì 6 năm là dài nhất, trong khi các dân biểu liên bang, tiểu bang có nhiệm kì chỉ hai năm.

Với thời hạn phục vụ dân được luật định, nhưng không có nghĩa cử tri phải chờ hết nhiệm kì mới được quyền thay đổi người đại diện. Khi một dân cử tỏ ra bất xứng hay không còn phản ánh được nguyện vọng của dân, luật pháp cho phép cử tri đề xuất việc bãi chức.

Năm 2003, chỉ một thời gian ngắn sau khi người dân California tái bầu chọn Thống đốc Gray Davis thêm một nhiệm kì 2002-2006, nhiều cử tri không tán đồng chính sách đã đưa ngân sách tiểu bang đến tình trạng thiếu hụt và nền kinh tế đi xuống nên đã đề xướng việc bãi chức ông. Kết quả Thống đốc Davis phải rời văn phòng vào cuối năm 2003 qua một kì bầu cử đặc biệt.

Đầu năm ngoái tại thành phố Pinole, vùng Vịnh San Francisco, nơi có số cư dân chừng 20 nghìn, 3 trong số 5 nghị viên hội đồng thành phố cũng bị bãi chức vì những quyết định tài chánh mà cử tri cho là không có lợi cho thành phố.

Trong trường hợp Nghị viên Madison Nguyễn, nhiều cử tri gốc Việt đã bất mãn với việc chọn tên cho khu phố Việt do cô đề nghị. Lúc đầu cô dự định chọn tên “Vietnam Town Business District” theo đề nghị của một thương gia người Việt gốc Hoa là chủ khu thương mại Grand Century và đang đầu tư xây dựng một khu thương mại nữa có tên Vietnamtown bên cạnh.

Sau khi tham khảo thêm ý kiến từ người Việt trong cộng đồng, tại phiên họp hội đồng thành phố ngày 20.11.2007, Nghị viên Madison Nguyễn đề nghị tên “Saigon Business District” như một sự dung hoà vì cô biết nhiều người trân quý hai chữ Saigon thân thương. Hơn một nghìn người đã tham dự buổi họp và trong số 300 ý kiến phát biểu, 90% muốn có tên “Little Saigon”. Cuối cùng thành phố biểu quyết chọn tên Saigon Business District theo đề nghị của Nghị viên Madison.

Xung đột giữa người dân và đại diện dân bùng lên từ đó.

Nhiều người Việt cho rằng Nghị viên Madison đã đứng về phiá những thương gia hơn là lắng nghe nguyện vọng của dân. Vì thế họ đã vận động để bãi chức của cô.

Trong tiến trình vận động đã có nhiều cuộc biểu tình và có những người tuyệt thực để nói lên nguyện vọng có khu phố Little Saigon.

Trước những phản ứng mạnh từ cộng đồng người Việt, hội đồng thành phố đã phải huỷ bỏ quyết định chọn tên Saigon Business District và đồng ý là tên Little Saigon được đa số người Việt ở San Jose ưa thích, nhưng không chính thức công nhận.

Phướn chào mừng du khách đến Little Saigon

Phướn chào mừng du khách đến Little Saigon

Chiều ngày 13.3.2008 một thoả thuận giữa phe tranh đấu và thành phố được kí kết. Theo đó sẽ có cổng chào và phướn với danh xưng Little Saigon được dựng lên và treo trên đường Story Road mà tài chánh do cộng đồng người Việt vận động đóng góp. Cổng chào và phướn chỉ là tạm thời trong vòng ba năm. Trong thời gian đó thành phố sẽ ban hành những luật lệ để việc xây dựng cổng chào do quỹ tư nhân được thực hiện và tên Little Saigon sẽ trở thành vĩnh viễn.

Nhiều người xem quyết định này của thành phố là một sự khinh thường đóng góp của người Việt hơn là vinh danh vì ngay từ lúc đầu, với đề nghị tên Vietnam Town Business District từ một thương gia, thành phố đã dự định chi 100 nghìn đô-la cho việc xây dựng và bảo trì cổng chào và phướn.

Để tiến trình bãi chức bắt đầu, luật đòi phải có ít nhất 12% chữ kí của tổng số khoảng 30 nghìn cử tri đã đăng kí đi bầu trong khu vực nơi cô Madison là đại diện. Ban vận động bãi chức đã xin được gần 5 nghìn chữ kí để buộc thành phố tổ chức bầu cử đặc biệt tại Khu vực 7 vào ngày 3.3 vừa qua.

Khu vực 7 có khoảng 100 nghìn dân, trong đó 28% là gốc Việt. Số cử tri tham gia bầu cử vừa qua là 13.179, một con số khá cao so với những kì bầu cử trước. Kết quả: 7.270 phiếu NO và 5.897 YES. Như thế Nghị viên Madison Nguyễn đã không bị bãi chức và sẽ tiếp tục phục vụ dân trọn nhiệm kì 2006-2010.

Kết quả của số phiếu bầu cho thấy đa số người Việt trong Khu vực 7 ủng hộ việc chọn tên Little Saigon, nhưng không hơn được số phiếu không muốn bãi chức. Những người ủng hộ Nghị viên Madison muốn lưu nhiệm cô vì nếu không thành phố sẽ phải tổ chức thêm những kì bầu cử nữa để chọn người thay thế. Như thế sẽ tốn thêm cho ngân quỹ cả triệu đô-la trong khi thành phố đang thiếu hụt ngân sách.

Kết quả bầu cử bãi chức Nghị viên Madison Nguyễn: NO 55%, YES 45%

Kết quả bầu cử bãi chức Nghị viên Madison Nguyễn: NO 55% - YES 45%

Nghị viên Madison Nguyễn sẽ tiếp tục phục vụ cư dân thành phố, nhưng chuyện khu phố Little Saigon rồi sẽ đi về đâu?

Mười tám lá phướn quảng bá Little Saigon đã được thành phố treo lên dọc bên đường Story Road từ tháng 10.2008. Nhưng bao giờ sẽ xây dựng cổng chào và tên Little Saigon có trở thành vĩnh viễn hay không thì phải chờ xem.

Trong số người ủng hộ Nghị viên Madison có những đại gia đang đầu tư ở hai bên bờ Thái Bình dương. Với quan hệ thương mại Hoa Kỳ và Việt Nam ngày càng phát triển, những công ti trong nước rồi sẽ mở văn phòng đại diện tại những nơi có đông người Việt sinh sống. Khi đó họ sẽ muốn treo cờ cộng sản Việt Nam. Như ở phố Tầu San Francisco hay Oakland ngày nay có những cơ sở thương mại, tài chính đã kéo cờ Trung Quốc lên.

[ảnh trong bài của tác giả]

© 2009 Buivanphu

___

[Bài đã đăng trên talawas blog 16.03.2009]

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in cộng đồng, chính trị Mỹ, chính trị Việt and tagged , . Bookmark the permalink.