Mại dô, mại dô

Bùi Văn Phú

Sau mười bốn năm định cư ở Hoa Kỳ, tôi mua căn nhà đầu tiên. Lòng mừng vì đã đạt được “American Dream”.

Theo nếp sống Mỹ, thường một người trưởng thành khoảng tuổi gần 30 là có thể tính chuyện lạc nghiệp, an cư. Người mình nói “an cư, lạc nghiệp” nhưng ở đây cụm từ đó phải đảo ngược. Cần có một công việc làm vững chắc rồi mới tính đến chuyện mua nhà, ổn định chỗ ở.

Khi tôi mua nhà lần đầu tiên lúc đó điều kiện khó khăn. Cần phải có số tiền bằng 20% trị giá căn nhà để trả trước, phần còn lại đi mượn nhà băng. Để được nhà băng cho vay nợ, trả trong vòng 30 năm, mức thu nhập trong gia đình hàng tháng phải bằng ba số tiền nợ nhà phải trả mỗi tháng. Mọi thứ được chứng minh qua giấy tờ khai thuế mỗi năm.

Thí dụ như mua một căn nhà giá 150 nghìn đô la. Trả trước 20% tức 30 nghìn, còn mượn nhà băng 120 nghìn. Trả trong vòng 30 năm, với phân lời 10% thì số tiền tổng cộng phải trả chừng 360 nghìn. Tính ra mỗi tháng cần một nghìn đô trả tiền nhà. Như thế thu nhập gia đình phải ở mức ít nhất 3 nghìn đô một tháng thì mới đủ điều kiện để nhà băng cho mượn tiền. Đây không phải là những con số chính xác, chỉ là ước tính như mấy người môi giới nhà cửa tính nhẩm để mau chóng cho khách hàng biết họ có đủ điều kiện mua hay không.

Vùng Vịnh San Francisco: căn nhà này hai tầng, 10 tuổi, 4 phòng ngủ 3 phòng tắm. Ba năm trước, chủ mua với giá 720 nghìn đô la. Từ hai tháng qua rao bán 400 nghìn vẫn chưa có người mua

Vùng Vịnh San Francisco: căn nhà này hai tầng, 10 tuổi, 4 phòng ngủ 3 phòng tắm. Ba năm trước, chủ mua với giá 720 nghìn đô la, từ hai tháng qua rao bán 400 nghìn vẫn chưa có người mua

Ít năm sau, giá nhà lên vùn vụt. Trong hơn mười năm kể từ đầu thập niên 1990, giá nhà nhiều nơi ở Mỹ tăng lên gấp đôi. Thông thường giá nhà tăng chừng dăm, bẩy phần trăm một năm và được coi là nguồn đầu tư an toàn và vững chắc cho tương lai.

Năm 2006 giá nhà lên cao điểm. Giá trung vị một căn nhà ở vùng Vịnh San Francisco trong vòng một thập niên tăng từ 300 nghìn lên 600 nghìn. Mua bán nhà cửa lúc đó đắt như tôm tươi.

Sống trong căn nhà đầu tiên được mười năm, vợ chồng tôi muốn có căn lớn hơn, đẹp hơn nên đã đi mua nhà mới. Vùng Vịnh San Francisco từ San Jose, Pleasanton, Richmond, Castro Valley đến Livermore, Hercules nơi nào cũng có nhiều khu nhà mới được cất lên.

Cuối tuần chúng tôi lái xe đi coi nhà mẫu rồi phải chờ đợi xem bao giờ những lô đất mới được đưa ra thị trường. Có một khu kia với 300 căn mới sẽ được xây và vợ chồng tôi thấy đẹp, thuận tiện đường xá và có khả năng tài chánh nên muốn mua. Nhưng có nhiều người khác cũng thích nên tôi đã phải xếp hàng mấy ngày đêm lấy số để được ưu tiên chọn một trong mười lô bán ra trong tuần đó.

Đầu thiên niên kỉ chúng tôi dọn vào nhà mới. Vợ chồng bảo nhau sẽ ở đây đến cuối đời.

Trong khi có người quen nay mua căn này, mai dọn căn khác vì giá nhà tăng lên vùn vụt, mua đi bán lại trong một thời gian rất ngắn, vài tuần, là đã có lời. Tiếng Mỹ gọi là “flip”.

Có người mua vài căn để đầu tư vì điều kiện mua nhà lại trở nên quá dễ: không cần chứng minh mức thu nhập, không cần trả trước 20%. Thế nên dân chúng đổ xô đi mua nhà, dù trong băng không có được vài nghìn đô và công việc không có gì bảo đảm bền lâu. Còn người đang làm chủ nhà, nhờ giá nhà lên nên cứ dùng nhà đang ở để cố chấp đi mượn nợ, tiêu sài.

Khi kinh tế đi xuống, nhiều người mất việc, nợ còn ngập đầu, nhất là nợ tiền nhà.

Trong khi con nợ không còn khả năng trả nợ, hay có khả năng trả nhưng tính ra số nợ không bằng trị giá căn nhà. Bỏ của chạy lấy người là đúng sách vở thôi. Thế là giá nhà ùn ùn tuột giốc.

Bây giờ nhà cửa vùng Vịnh San Francisco, và nhiều nơi khác trên nước Mỹ như Miami, Phoenix, Las Vegas, Detroit, đang bán đổ bán tháo mà cũng không có người mua.

Theo những con số thống kê của MDA DataQuick, tháng 3.2009 giá nhà trung vị ở vùng Vịnh San Francisco là 290 nghìn đô, giảm 46% so với một năm trước đây.

Nhiều nhà băng đã khánh tận vì quá nhiều con nợ đã vất nhà đi để khỏi phải tiếp tục trả nợ. Số nhà bỏ hoang tăng 50% nhiều hơn so với cùng thời gian của năm ngoái.

Bây giờ giá nhà rẻ, nhưng mua rất khó. Phải có tiền ứng trước, ít nhất cũng 20% trị giá căn nhà và phải chứng minh tiền đó từ đâu ra và cần có việc làm vững chắc thì nhà băng mới cho vay.

Báo trong nước hôm rồi có đưa tin một số đại gia từ Việt Nam đang rủ nhau qua Mỹ tậu nhà để thực hiện “American Dream”.

Mua nhà mà trả cái rụp bằng tiền tươi nữa thì chủ nhà nào cũng muốn bán cho các đại gia. Nhưng chẳng giúp gì cho ngân hàng Mỹ là nơi đang cần cứu nhất. Chính phủ đã chi cho nhiều ngân hàng mỗi nơi vài chục tỉ, nhưng chưa thấy có nhiều dấu hiệu phục hồi.

So với ba năm trước, ai mua nhà với giá hiện thời là coi như mua một căn, được tặng một căn. Mại dô, mại dô.

Thị trường nhà ở Mỹ đã đụng đáy chưa? Đó là điều mà nhiều người đang muốn biết.

© 2009 Buivanphu

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in chính trị Mỹ, đời sống and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s