Sinh viên Việt tại Đại học Berkeley nghĩ gì về Việt Nam

Bùi Văn Phú

Khuôn viên Ðại học Berkeley vào giờ trưa của một ngày trung tuần tháng Tư thật nhộn nhịp.

Trên bậc thềm trước Sproul Hall đang có vài trăm sinh viên tụ họp để mừng ngày sinh nhật thứ 137 của đại học danh tiếng này. Nơi đây chính là nôi sinh của phong trào tự do phát biểu quan điểm chính trị nơi sân trường và của làn sóng chống chiến tranh Việt Nam thời thập kỉ 1960.

Ðội kèn đồng với hơn 40 nhạc công trổi lên những nhịp khúc quen thuộc, thường được phô diễn trong những trận đấu bóng bầu dục.

Dọc bên lối đi gạch đỏ dẫn đến Sather Gate, hai hàng cây bắt đầu xanh lá, toả bóng mát trên những chiếc bàn của nhiều hội đoàn, từ hội sinh viên ngành thương mại, ngành kỹ sư, sinh viên đảng cộng hoà, đảng dân chủ đến những hội sinh viên sắc tộc như Hồng Kông, Ðài Loan, Islam, Armenia, Philippines, Triều Tiên và Việt Nam.

Ghé vào bàn của VSA (Vietnamese Student Association), tức hội sinh viên Việt Nam, gặp mấy bạn trẻ xin phỏng vấn đôi điều và được các bạn đồng ý.

Khi hỏi tại sao tham gia VSA, Ðỗ Trân Louis phát biểu: “Vì lớn lên ở một tiểu bang khác, không được gần gũi với người Việt Nam nên về đây em muốn sinh hoạt với các bạn Việt hơn”. Louis là sinh viên năm thứ hai ngành tế bào sinh học và cũng là trưởng ban thể thao của hội.

Ðỗ Trân Louis, bên trái, và Ðoàn Thiện Nhân tại bàn hội sinh viên ở Sproul Plaza, U.C. Berkeley

Ðỗ Trân Louis, bên trái, và Ðoàn Thiện Nhân ở Sproul Plaza, U.C. Berkeley

Còn Ðoàn Thiện Nhân hiện học năm thứ ba ngành cơ khí và là trưởng ban thông tin nói rằng anh tham gia sinh hoạt hội: “Vì muốn giúp cho cộng đồng người Việt”.

Qua Mỹ năm 1994, Nhân đã sinh hoạt cộng đồng từ ngày còn là học sinh cấp ba với việc dạy sử dụng máy vi tính cho người cao tuổi và làm thày giáo tại trung tâm Văn Lang ở San Jose, một trường Việt ngữ lớn nhất miền bắc California với gần một nghìn học sinh theo học mỗi cuối tuần.
Trong khi khả năng Việt ngữ của Nhân còn đủ để nói và đọc được thì Louis, sinh ra ở Mỹ, chỉ biết nói chút xíu tiếng Việt mà thôi. Tuy nhiên Nhân và Louis đều trả lời những câu hỏi bằng Anh ngữ vì đó là ngôn ngữ mà hai bạn có thể diễn tả một cách lưu loát nhất.

Hỏi về ý nghĩa của ngày 30-4 sắp đến, Nhân trả lời: “Em không biết ý nghĩa của ngày đó. Thực sự đó là chuyện của ba mẹ”. Nhân cũng không biết nhiều về Việt Nam ngày nay và chỉ quan tâm đến cộng đồng ở đây.

Louis cũng có cùng một suy nghĩ: “Ba của em đến Mỹ năm 1975, ngày đó có những ảnh hưởng lớn đối với ba mẹ em nhiều hơn là em.”

Vào một buổi chiều khác, câu hỏi về ngày 30-4 được đặt ra cho sinh viên Nguyễn Vũ Ngọc Khuyên và cô trả lời: “Nó có nhiều ý nghĩa và ở nhiều tần số khác nhau. Như một sử gia thì nó có ảnh hưởng lớn đối với rất nhiều người. Với người Việt Nam thì đó là một vết thẹo rất sâu”.

Nguyễn Vũ Ngọc Khuyên, giữa, ngoài việc nghiên cứu còn dạy Việt ngữ cho các em sinh ra và lớn lên ở Hoa Kỳ

Nguyễn Vũ Ngọc Khuyên, giữa, ngoài việc nghiên cứu còn phụ trách giảng dạy Việt ngữ cho các em học sinh gốc Việt

Ngọc Khuyên sinh ra sau chiến tranh, đến Mỹ năm 1994 và bắt đầu học cấp ba, rồi tốt nghiệp Ðại học U.C. San Diego ngành chính trị học và hiện đang học tiến sĩ về sắc tộc tại Đại học Berkeley. Ngoài việc nghiên cứu Ngọc Khuyên còn dạy Việt ngữ cho các em sinh ra và lớn lên ở Hoa Kỳ.

Cô nói thêm: “Tuy không có những quan hệ, cảm giác về chiến tranh nhưng mình có thể học hỏi những kiến thức và khi nhận xét về cuộc chiến mình vẫn có khả năng bước lùi lại, không dùng cảm tính mà dùng lí tính để phán đoán”.

Cô kết luận: “30-4 không phải là ngày giải phóng, mất nước hay ngày quốc hận mà là ngày chấm dứt chiến tranh vì đã đánh nhau quá nhiều rồi trên đất nước Việt Nam”.

30 năm trước chiến tranh Việt Nam chấm dứt. Thế hệ người Việt sinh ra hay lớn lên ở Mỹ giờ đây biết gì về cuộc chiến đó?

Theo Phùng Kim Anh, 22 tuổi, qua Mỹ năm 1994, học năm thứ tư ngành Ðông nam Á, chú trọng đến Việt Nam, thì sự phân chia nam bắc trong cuộc chiến vừa qua không là điều lạ vì lịch sử Việt Nam đã có nhiều lúc phân chia, như thời Trịnh Nguyễn kéo dài 200 năm. Kim Anh hiện đang học những lớp về lịch sử và văn học Việt Nam.

Chương trình Việt Nam học tại Ðại học Berkeley đang phát triển nhanh. Hiện có 120 sinh viên học các lớp Việt ngữ với giáo sư Trần Hoài Bắc mỗi học kỳ. Lớp sử Việt Nam của giáo sư Peter Zinoman có hơn 50.

Trong lớp học về văn chương chiến tranh với giáo sư Nguyễn Nguyệt Cầm, Kim Anh đã được đọc nhiều tác phẩm của cả hai miền như Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, Ngôi sao sáng của Lê Minh Khuê, Tình ca trong lửa đỏ của Nhã Ca, Những thiên đường mù của Dương Thu Hương, Phấn đấu của Dương Nghiễm Mậu, Giả mù sa mưaÐường mòn của Nguyễn Xuân Hoàng.

Qua đó cô hiểu được chiến tranh không chỉ liên quan đến những con người vì bổn phận phải làm theo lệnh cấp chỉ huy rất giáo điều, mà trong đó, hiện lên qua văn chương nỗi lo sợ của người lính hai miền khi phải giết người hay bị giết chết ngoài chiến trường. Kim Anh nói: “Tôi cảm thấy xót thương cho những người lính đã ở trong hoàn cảnh đó. Nhưng nếu tôi như họ chắc tôi cũng phải làm thế thôi. Chiến tranh thật là tàn ác”.

Hai sinh viên Kim Anh và Ngọc Khuyên theo dõi thông tin về Việt Nam hàng ngày. Kim Anh thường vào mạng VnExpress và xem chương trình ti-vi của người Việt hải ngoại mỗi chiều. Ngọc Khuyên giao lưu với nhiều bạn trong nước, nhiều sinh viên ở lứa tuổi dưới ba mươi, bàn luận nhiều về văn học, chính trị, nữ quyền. Cô và các bạn rất chú ý đến đại hội nhà văn đang diễn ra ở Việt Nam.

Trong khi đó chuyện Việt Nam không có trong suy nghĩ thường ngày của Louis và chỉ nghe các bạn nói về ngày 30-4 lúc gần đây. Nhân thì thi thoảng có bàn chuyện Việt Nam với cha mẹ mỗi khi về thăm gia đình.

Ngồi tại bàn của hội sinh viên Việt Nam, buổi trưa hôm đó Louis và Nhân đang quảng bá cho chương trình văn nghệ chủ đề “Tình bao la” mà theo Nhân là cách để duy trì nét văn hoá dân tộc trong số một nghìn sinh viên gốc Việt đang theo học ở Berkeley.

Văn nghệ “Tình bao la” đã diễn ra lúc 5 giờ chiều Chủ Nhật 24 tháng 4 tại Zellerbach Hall với 1.200 khán giả. Đây là lần thứ 26 sinh viên làm văn nghệ kể từ ngày hội thành lập vào năm 1979 với số sinh viên Việt Nam tiên khởi khoảng 50.

Văn nghệ “Tình Bao La” của sinh viên Berkeley

Văn nghệ “Tình Bao La” của sinh viên Berkeley

Văn nghệ “Tình Bao La” dài 3 giờ có nội dung đan xen với những vũ điệu cổ truyền, hip-hop, những tà áo dài thời trang, tiếng đàn tranh, đàn bầu; những chuyện vượt biển, cải tạo ở quê nhà đến đời sống tất bật khi đặt chân đến Hoa Kỳ, ở đó con cái Mỹ hoá, thành công nhưng dần mất đi những nét truyền thống.

Khai mạc chương trình có phần chào cờ Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hoà. Hỏi Kim Anh, một người nhiều năm qua có đóng góp cho chương trình văn nghệ, về ý nghĩa của việc này và được cô giải thích: “Sinh viên có thảo luận và quyết định chào cờ trong những chương trình văn nghệ là vì tính văn hoá, chứ không phải chính trị”.

Cô nói rằng các bạn biết sẽ có rất nhiều phụ huynh đến xem văn nghệ, vì thế chào cờ là để xác định cha mẹ các em đã đến từ miền đất đó, từ nguồn văn hoá mà sinh viên đang muốn bảo tồn và phát huy. Làm vậy là để tỏ lòng tôn trọng và biết ơn cha mẹ như trong văn hoá Việt đã dạy.

Còn nhìn về nước Việt, các bạn sinh viên nghĩ gì và muốn làm gì?

Louis đã về Việt Nam vài lần. Mùa hè năm ngoái Louis cùng gia đình đi phát thực phẩm cho người nghèo ở miền quê. Nhân từ ngày qua Mỹ chưa trở về nhưng mong muốn có cơ hội dạy tiếng Anh cho người Việt ở quê nhà. Kim Anh và Ngọc Khuyên cũng đã về thăm quê hương cũ đôi ba lần.

Nhưng về giúp Việt Nam không phải là việc dễ tìm.

Lê Thạch, cựu phó chủ tịch hội sinh viên, mới tốt nghiệp cử nhân sinh học, muốn về giúp nhưng không tìm được cơ hội: “Tôi tìm, nhưng không thấy có nhiều dự án cho người trẻ về giúp. Chỉ nghe quanh vùng này có hội ACWP (Aid to Children without Parents) giúp trẻ mồ côi, nhưng không đưa người về Việt Nam”.

Tiffany Trần, hội trưởng đương thời, phát biểu trong phần khai mạc văn nghệ “Tình Bao La” cho biết sinh viên Berkeley đã nhiều lần gây quỹ đóng góp, trong đó một phần tiền lời của đêm văn nghệ tối nay sẽ dành cho những công tác giáo dục và y tế mà ACWP đang thực hiện ở Việt Nam.

Theo Kim Anh, nếu các bạn trẻ muốn thực hiện hoài bão thì có thể làm việc với những NGO vì cô có biết mấy bạn đã làm việc 7, 8 năm ở Việt Nam.

Theo nhận xét của Kim Anh, sinh viên một hai năm đầu thường lý tưởng và bàn luận nhiều, đến những năm cuối bận thi LSAT vào trường luật, MCAT vào trường y khoa hay GRE để học lên cao hơn, rồi thì ra trường muốn có việc tốt, lương cao. Khi đó những mộng ước giúp Việt Nam không còn nữa.

Còn Ngọc Khuyên có nhận xét là nếu lớp tuổi 50, 60 nhất định không về hợp tác vì những kinh nghiệm quá khứ của họ, còn nhiều bạn trẻ ngày nay thấy đất nước bây giờ hoà bình nên cũng muốn góp một bàn tay.

Trí thức có thể đóng góp được gì cho Việt Nam?

Ngọc Khuyên trả lời: “Ðiều này phải hỏi nhà nước là trong nước có cơ hội cho họ đóng góp hay không? Mình về thì nhà nước đối xử với mình như thế nào. Vừa đến phi trường thôi mà thấy rõ ràng cách đối xử thật là quá quắt. Họ nhìn mình hằn học và tiền bạc, tiền bạc.” Ðó là kinh nghiệm bản thân của cô hai năm về trước.

Kim Anh cũng chia xẻ sự hiểu biết của mình về nạn tham nhũng: “Nó không phải chỉ ở cấp cao mà đã xuống đến địa phương.” Ðể Việt Nam bắt kịp đà phát triển với những nước trong vùng, Kim Anh nói: “Phải làm giảm nạn tham nhũng bằng cách tạo dựng một xã hội tôn trọng luật pháp, khi đó người dân mới có niềm tin vào nhà nước và góp phần xây dựng quốc gia”.

Nếu người Việt hải ngoại đóng góp được gì cho Việt Nam thì quan trọng nhất là giáo dục, vì đó là chìa khoá cho kinh tế phát triển. Kim Anh có nhận định như thế.

[ảnh trong bài của tác giả]

© 2005 Buivanphu

___

Nguồn: BBCVietnamese.com 29.04.2005

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in cộng đồng and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s