Ngô Kha: trí thức cách mạng và lãng mạn?

Bùi văn Phú

Tôi đã đọc thật kĩ lá thư của Ngô Kha được ông Chu Sơn ghi lại theo kí ức [damau.org 13.07.2009] và có nhận xét cùng một vài thắc mắc.

Nếu thay các từ “toa” thành “tôi” và moa thành “các bạn”, “các em” thì đây là một bài diễn thuyết hùng hồn của Ngô Kha trước một đám đông. Theo tôi, ngôn ngữ mà ông Chu Sơn ghi lại là loại văn cảnh diễn thuyết. Chúng ta cũng có thể tưởng tượng đó là một bài giảng trong giờ văn, giờ công dân giáo dục mà thày Ngô Kha đang thao thao giảng cho học trò Quốc Học hay đang nói chuyện với sinh viên ở Huế.

Nội dung bài giảng đó nặng tính cách mạng. Điều này có lẽ chưa phản ánh đúng con người Ngô Kha như trong tuyển tập Ngô Kha: ngụ ngôn của một thế hệ [Nxb Thuận Hoá, 2005. 348 trang] gồm các tập thơ “Hoa cô độc”, “Ngụ ngôn của người đãng trí”, “Trường ca hoà bình”, “Những bài thơ rời” và những sáng tác văn xuôi của Ngô Kha. Tuyển tập cũng bao gồm những cảm nhận của bạn hữu về tác giả, như của Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trương Thìn, Lê Khắc Cầm, Bửu Ý, Thái Ngọc San, Võ Quê, Trần Phá Nhạc, Nguyễn Công Thắng.

Đọc Ngô Kha tôi thấy anh là một người cách mạng, nhưng với một tâm hồn lãng mạn như nhiều thanh niên thời bấy giờ. Mà một người với tâm hồn lãng mạn thì khó thích hợp với những giáo điều cộng sản. Đây có thể là lí do khiến Ngô Kha không vào mật khu kháng chiến, dù cơ sở đã bố trí việc này.

Có thể vì hiểu được Ngô Kha như thế nên ông Chu Sơn đã đưa đến kết luận nếu Ngô Kha không bị bên này thủ tiêu thì cũng sẽ bị bên kia giết.

Cho đến hôm nay cái chết của Ngô Kha vào đầu năm 1973 vẫn còn là bí ẩn. Người có khả năng soi sáng cho sự việc là ông Nguyễn Phúc Liên Thành, lúc đó lo về an ninh tình báo ở Huế.

Trong một bài viết về Trịnh Công Sơn [Biến Động Miền Trung, biendongmientrung-lienthanh.blogspot, 30.6.2009] ông Liên Thành đã xác nhận về một lá thư Trịnh Công Sơn gửi cho Ngô Kha là có thật vì cơ quan an ninh tình báo do ông chỉ huy đã được đọc lá thư đó trước khi chuyển nó đến cho người nhận. Lá thư viết năm 1974, đăng trong tuyển tập Ngô Kha và có 3 chỗ (…), không biết nội dung có gì không đúng với quan điểm hiện thời mà bị cắt bỏ.

Vậy thì lá thư Ngô Kha gửi ông Chu Sơn, theo ông kể là đã bị tịch thu khi ông bị bắt năm 1974. Như thế phải có những người khác nữa đọc được, đó là những nhân viên an ninh tình báo Việt Nam Cộng hoà đã thụ lí hồ sơ vụ bắt giam ông Chu Sơn. Và vì ông Chu Sơn có liên quan đến Ngô Kha và cơ sở hoạt động của cộng sản ở Huế, rất có khả năng ông Liên Thành cũng đã được đọc hồ sơ bắt giam ông Chu Sơn với tài liệu có lá thư bị tịch thu.

Tôi không rõ hiện ông Chu Sơn còn ở trong nước hay đang sống ở hải ngoại. Nếu còn trong nước, là một người đã cùng hoạt động bên cạnh Ngô Kha, được nhận lá thư sau cùng của Ngô Kha viết trong những giờ phút cuối của đời mình, nhưng ông lại không có đóng góp gì trong truyển tập của Ngô Kha. Tại sao thế? Đến giờ ông ghi lại kí ức lá thư để đăng trên mạng ở hải ngoại. Bài viết của ông, đọc giữa những hàng chữ, có phản ánh ít nhiều suy nghĩ, tư tưởng của Ngô Kha, nhưng viết dưới dạng “ghi lại nguyên văn” một lá thư dài như thế thì không đúng với nguyên tắc cung cấp thông tin, tài liệu.

Một thắc mắc khác về Ngô Kha là về người vợ của ông, Trịnh Vĩnh Thúy là em gái của Trịnh Công Sơn. Nhưng trong tuyển tập Ngô Kha cũng không nhắc gì đến người con gái này. Việc đi tìm tông tích của Ngô Kha, không do vợ mà do người mẹ là Cao Thị Uẩn viết đơn gửi lên lãnh đạo Việt Nam Cộng hoà vào tháng 12.1974.

Thắc mắc về điểm này không phải là muốn soi mói chuyện riêng tư. Nhưng vì Trịnh Vĩnh Thúy là em Trịnh Công Sơn. Mà cuộc đời Trịnh Công Sơn là một bi kịch lớn của dân tộc với rất nhiều diễn viên đóng các vai rất tương phản nhau trong đó. Tương phản đến độ tưởng chừng như nghịch lí.

Tôi chỉ là sinh viên hậu sinh, đang chuẩn bị nhập cuộc nên thời đó rất muốn biết về sinh hoạt của các bậc đàn anh. Bây giờ nhìn lại lịch sử và đối diện với hiện tại tôi vẫn còn muốn tìm hiểu xem bậc đàn anh của mình đã xả thân tranh đấu vì những lí tưởng nào?

© 2009 Buivanphu

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in chính trị Việt and tagged , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Ngô Kha: trí thức cách mạng và lãng mạn?

  1. David Phan says:

    Hôm nay tôi có dịp gặp ông Liên Thành ra mắt sách Biến Động Miền Trung tại tiểu bang tôi ở. Có người thắc mắc về cái chết của ông thầy Ngô Kha (tôi là người miền tây Nam Bộ) và sinh ra cận kề 1975, tôi không biết về thầy Ngô Kha. Nên tôi vào Google.com và tìm Ngô Kha, nên vào được đây.

    Có người hỏi ông Liên Thành, được biết ông Nguyễn Đắc Xuân (hiện sống tại Huế) viết trong một bài viết nói là ông Liên Thành đã giết thầy mình là Ngô Kha. Ông Liên Thành trả lời là: Ông Ngô Kha không phải là thầy trực tiếp dạy mình, và ông không có quyền hành để giết người bịt miệng. Nếu ông có giết ông Ngô Kha, thì chính quyền VNCH sẽ bắt ông ngồi tù. Chính quyền VNCH là một chính quyền pháp trị, không phải muốn bắt hay giết ai là do mình quyết định. Phải có sự chấp thuận của cấp trên và trát tòa chấp thuận. Cũng như ông Nguyễn Đắc Xuân có nêu những nhân chứng, ông Liên Thành có điện thoại hỏi những người đó hiện sống tại Nam Cali-USA, tất cả những người đó rất ngạc nhiên là mình không biết chuyện đó.

    P.S: Những lời nói này do ông Liên Thành trả lời trong buổi ra mắt sách về cái chết thầy Ngô Kha. Ông Liên Thành tình nghi có khả năng CS đã sát hại. Cũng như ông cựu Trung tá CS Hoàng Kim Loan, sau năm 1975 CS đã ngộ độc ông trong một bữa tiệc, hiện còn ông Hoàng Kim Loan là cựu đại úy (VNCH) vẫn còn sống tại VN, mà ông Liên Thành không muốn nói rõ ra vì an toàn tính mạng cho ông đó. Cũng như một vài người có thân nhân theo CS lúc đó hiện sống ở Cali, kêu ông Liên Thành đừng nêu tên vì danh dự gia đình họ.

    • Bùi Văn Phú says:

      Dưới đây là phần trả lời của ông Liên Thành, sau khi tôi đưa ý kiến của David cho ông đọc, để làm rõ vấn đề Hoàng Kim Loan.

      – Bùi Văn Phú

      HOÀNG KIM LOAN mà tôi đề cập trong sách BĐMT là trung tá tình báo cộng sản, hoàn toàn hoạt động bên ngoài lãnh vực của quân đội VNCH. Y có người con là sĩ quan Thiêt Giáp của VNCH, vị sĩ quan này không hoạt động cộng sản và không hề biết cha mình hoạt động cộng sản. Hoàng Kim Loan cộng sản không liên quan gì đến đại úy HKL của VNCH nào đó.

      – Liên Thành

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s