Giao thông biểu hiện nếp sống văn minh

Bùi Văn Phú

VietNam_Saigon_LA_TacXe_H02_Blog

Mỗi khi có bạn vừa từ Việt Nam qua chơi, tôi hay hỏi: “Điều gì ở Mỹ tạo cho bạn ấn tượng nhất?” Câu trả lời thường được nghe là giao thông ở Mỹ rất trật tự, đông xe ngoài đường, trên xa lộ nhưng không bóp còi inh ỏi, người dân triệt để tuân thủ luật giao thông.

Một du sinh Việt kể rằng anh có người bạn Mỹ làm chung chỗ và hay chở anh về. Đã khuya, đường xá vắng tanh nhưng khi có đèn đỏ, có bảng STOP người lái xe vẫn ngừng lại, chờ đèn xanh mới chạy. Anh nói ở Việt Nam thì chạy tuốt nếu thấy không có xe.

Thành phố ở Mỹ có nhiều đèn lưu thông. Còn ở Việt Nam đèn ít và cũng chẳng mấy ai tôn trọng luật lệ, mạnh ai nấy chạy, đèn đã đỏ mà còn cứ lấn chạy.

Nghe bạn sinh viên kể, tôi nhớ là thành phố Sài Gòn đông dân nhưng không biết có được bao nhiêu cột đèn lưu thông. Nhà bố mẹ tôi ở khu Ngã ba ông Tạ với con đường Cách mạng tháng Tám dẫn vào trung tâm thành phố từ Ngã tư Bảy hiền đến câu lạc bộ Lan Anh là một đoạn đường dài dăm cây số nhưng chỉ có đâu hai trụ đèn xanh đỏ, một ở Ngã tư Bảy hiền, cái thứ hai ở bùng binh ngã sáu, trên Lan Anh một chút.

Bên đường Lý Thường Kiệt và Lê Văn Sỹ cũng thế, cùng một đoạn đường dài mà cũng chỉ có vài ba đèn xanh đèn đỏ.

Vào trung tâm thành phố thì khá hơn. Những con đường Lê Lợi, Đồng Khởi, Nguyễn Huệ, Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng, Lê Duẫn có nhiều đèn nhất. Cả thành phố Sài Gòn với 7 triệu dân, không biết đã có ai làm thống kê xem có bao nhiêu trụ đèn lưu thông. Theo báo mạng Vietnamnet ngày 5.4.2007 thì nạn kẹt xe ở Sài Gòn là do tình trạng nhiều cột đèn lưu thông mất điện, vì thế sở điện thành phố đã dành ưu tiên cung cấp điện cho 113 đèn lưu thông ở các ngã tư đường chủ yếu.

So với San Jose đây, dân số non một triệu, chỉ thử lấy hai con đường là Tully chạy theo trục đông tây dài chừng 5 cây số, qua khu thương mại Việt Nam Lion Plaza rồi lên đến núi và con đường Senter chạy hướng bắc nam cũng qua nhiều cơ sở kinh doanh của người Việt, đếm ra có đến cả trăm ngã tư với đèn xanh, đèn đỏ. Theo sở giao thông thành phố, San Jose có tất cả 950 ngã tư có đèn giao thông. Đường Tully từ xa lộ 101 dẫn vào khu Lion Plaza cuối tuần đông xe nên chạy chậm, nhưng không ai chen lấn, bóp còi. Cứ thủng thẳng rồi cũng đến nơi. Ai cũng tự giác tuân thủ luật pháp vì sợ bị cảnh sát phạt.

Đường Cách mạng tháng Tám ở Sài Gòn lúc nào cũng kẹt xe. Hỏi tại sao thế? Bạn sinh viên nói rằng ý thức tôn trọng luật lệ giao thông của người Việt không có. Ai cũng chen lấn, kể cả leo lề mà đi. Nếu bị cảnh sát bắt vì vi phạm thì sao? Cho vài chục nghìn là xong. Mà đông người vi phạm quá thì cảnh sát làm sao bắt cho hết.

VietNam_Saigon_ChayXeNguocChieu

Đường hai chiều mà cô gái chạy Honda cứ vô tư đi bên trái

Những khi về Việt Nam, nhiều lần người nhà chở xe Honda đi vào thành phố, có hôm đi đường Cách mạng tháng Tám, có hôm đi đường Lý Thường Kiệt. Những con đường hai chiều nhưng dòng xe chạy luôn lên lề làm thành bốn chiều ngược nhau, xen kẽ. Hai dòng chính ở giữa, dòng phụ hai bên. Mạnh ai nấy luồn lách, bóp còi, len lỏi đi cho được. Khách bộ hành hình như chẳng được ưu tiên ở đất nước Việt Nam. Băng ngang đường Cách mạng tháng Tám ở Sài Gòn hay đường quanh bờ Hồ Hoàn kiếm ở thủ đô là một cuộc phiêu lưu đứng tim vào rừng xe cộ. Mỗi lần ra đường ở Việt Nam tôi lại thom thóp lo sợ tai nạn lưu thông.

Nhân bàn chuyện giao thông ở Mỹ gây nhiều ấn tượng cho khách tham quan đến từ Việt Nam, kể bạn nghe thêm vài chuyện.

Một lần đi đón bạn từ Việt Nam qua thăm nước Mỹ, trên đường từ phi trường San Francisco về nhà thì xe hỏng giữa xa lộ nên phải táp vào lề. Vì là giờ cao điểm, chỉ một lúc là có xe của Caltrans – cơ quan lo xây dựng và bảo trì đường xá của tiểu bang – đi qua và ghé vào hỏi xe của chúng tôi hư gì: hết bình hay bánh xe xẹp để có thể giúp sửa chữa gấp rút. Tôi nói xe hư gì trong máy và không chạy được nữa. Nhân viên Caltrans xuống coi và thấy đúng là hư máy. Vì chúng tôi có tất cả 6 người nên ông gọi thêm một xe kéo nữa để vừa chở người và kéo xe hư vào một nơi gần nhất trong thành phố. Đến nơi, tôi cám ơn ông rồi gọi điện thoại kêu người nhà đến đón.

Thấy không cho nhân viên Caltrans tí tiền “cà phê” nên người nhà có thắc mắc. Tôi trả lời rằng vào giờ cao điểm, để tránh tình trạng xe hư giữa đường làm tắc nghẽn lưu thông nên Caltrans có những xe sửa chữa lưu động chạy vòng vòng, phòng hờ có trường hợp như vừa xảy ra với mình, họ giúp. Không phải trả tiền. Nếu hư bánh xe, không biết thay họ sẽ thay giùm. Nếu bình điện hết, họ sẽ móc giây câu điện. Mọi việc vì quyền lợi công chúng, không phải làm để lấy thêm tiền. Họ làm việc đã có lương từ tiền thuế của dân.

Trở lại với chuyện tuân thủ luật giao thông thì đó chỉ là thói quen trong đời sống. Hay nói đúng ra là nếp sống ở những xã hội văn minh. Ở Mỹ mà không lái xe đúng luật thì trước nhất nguy hiểm đến tính mạng, thứ nhì sẽ rất tốn tiền nếu bị cảnh sát biên phạt. Không chỉ tốn tiền nộp phạt mà nếu phạm nhiều lần, tiền bảo hiểm xe sẽ tăng lên. Thế là ai cũng tự giác giữ luật, vì thiệt hại trước mắt là cho chính bản thân. Khi thấy xe cảnh sát đã nhấp nháy đèn đỏ đuổi bắt mình thì cứ để họ làm biên bản, ghi phạt, không có chuyện đút lót vài ba chục, một trăm đô-la để cho qua. Vượt đèn đỏ mà bị bắt coi như tốn ít nhất cũng 3 trăm đô. Chạy quá tốc độ cũng thế. Say rượu mà lái xe thì tội nặng, có thể bị giam, lần đầu tốn bạc nghìn, tái phạm có thể mất bằng lái.

Người Việt đến Mỹ sinh sống ai cũng lấy được mảnh bằng đầu tiên là bằng lái xe. Một người dạy lái xe kể rằng nếu ai đã biết lái xe từ Việt Nam mà ghi tên học sẽ phải trả học phí cao hơn một người chưa bao giờ lái xe. Chưa biết lái trả học phí 300 đô, đã biết lại phải trả đến 500 đô. Tại sao thế? Vì người biết lái xe ở Việt Nam có những thói quen lái xe ẩu, nay không dễ sửa vì thế phải tốn nhiều giờ hơn để tập. Người quen nói rằng kinh nghiệm cho thấy những người đã có bằng lái từ Việt Nam thi khó đậu hơn, cũng chỉ vì hay lấn đường, bóp còi là những điều rất dễ bị mất điểm khi đi thi.

Ở Việt Nam còn có chuyện ưu tiên cho xe to. Anh du sinh tôi quen kể rằng ngày nay trong thành phố sợ nhất là những xe buýt lớn chở khách. Họ ỷ xe to, mọi người phải tự tránh, nên dễ đụng vào xe máy, xe con.

Đúng là ở Việt Nam hễ to là có quyền. Quan to, chức lớn quyền hành đầy người, chẳng sợ ai. Xe to là vua trên đường phố, trên xa lộ, chẳng nhường đứa nào. Một lần đi từ Hà Nội ra Vịnh Hạ Long tôi đã gặp cảnh này. Hôm đó tôi đi ô-tô con có tài xế lái. Đến một cây cầu sắt dài chừng 50 mét nhưng chỉ chạy được một chiều. Ngó phiá bên kia không thấy có xe, xe của tôi qua đã hai phần ba cầu thì đầu kia có một xe tải cỡ trung tiến tới và nhất định không ngừng và cứ tiến tới gần đầu xe của tôi. Anh tài xế thấy vậy chửi thề: “Đ.M. Nó ỷ xe to cứ thế lấn tới.” Nhưng như một thứ luật bất thành văn, tài xế của tôi tự động lùi lại về đầu cầu để cho xe tải qua trước.

Chuyện như thế không xảy ra ở Mỹ. Nếu bạn có dịp lái xe qua những con đường nhỏ hay cầu hẹp thì luật giao thông qui định ai đến trước đi trước.

Tôi đã đi qua nhiều thành phố lớn trên thế giới và có nhận xét rằng nhìn vào giao thông một nước có thể biết được trình độ văn minh của xã hội đó.

Việt Nam đang có dự định xây hệ thống xe điện ở Sài Gòn. Khi hoàn thành thì đã chậm hơn các nước Đông Á có đến 20 năm hơn vì Seoul, Bangkok, Đài Bắc, Singapore, Hồng Kông đã có xe điện từ lâu rồi. Đến lúc đó lưu lượng xe ở Sài Gòn sẽ giảm, nhưng không biết tinh thần tôn trọng luật lệ giao thông của người Việt có lên cao hơn?

(ảnh trong bài của tác giả)

© 2009 Buivanphu

Advertisements

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in ở quê xưa, đời sống and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s