Tương lai Việt Nam: kinh tế tăng nhanh hay chậm tùy thuộc vào cải cách chính trị

Bùi Văn Phú

Người Việt thường tự hào, cũng như được nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận rằng họ là một dân tộc thông minh, hiếu học, cần cù và biết thích ứng mau lẹ với hoàn cảnh.

Thành công của người Việt tại những quốc gia tự do, dân chủ ở phương Tây trong một thời gian ngắn đã chứng minh điều đó. Chỉ vài năm sống tại nước ngoài, dù có khác biệt về ngôn ngữ văn hoá nhưng đa số đã mau chóng ổn định, hoà nhập vào đời sống mới.

Tại Việt Nam, với chính sách đổi mới trong gần một phần tư thế kỉ qua nhiều người đã trở nên giầu nhờ có tự do kinh doanh và cần cù làm việc. Cuối năm 2009 Việt Nam được Liên Hiệp quốc xếp vào danh sách những quốc gia với thu nhập trung bình tính theo đầu người so với thế giới. Mức thu nhập của người Việt hiện nay là khoảng 1.000 U.S. đô-la một năm.

Trước khi có chính sách đổi mới, thu nhập bình quân của người Việt chưa đến 200 U.S. đô-la. Với những cải cách theo kinh tế thị trường, mức tăng trưởng của kinh tế Việt Nam đã có nhiều năm đạt trên dưới 10%. So với năm 1986, thu nhập của người Việt nay đã tăng gấp 5 lần. Nhưng muốn mức thu nhập tăng gấp 5 lần hay hơn nữa trong tương lai gần thì cần có những cải cách chính trị đi kèm để đẩy tiến độ phát triển. Tiến trình đó đã diễn ra tại nhiều nước trong khu vực như Nam Hàn, Đài Loan, Thái Lan sau những năm dưới chế độ độc tài.

Trong vòng một thập niên qua Việt Nam đã kí hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ, gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO. Qua những cây cầu đó, giao thương giữa Việt Nam với Hoa Kỳ và thế giới lên đến mức cao nhất trong lịch sử. Nhưng những phát triển và thành tựu kinh tế không đi đối với việc nới lỏng kiểm soát chính trị khiến mức tăng trưởng kinh tế đang bị ảnh hưởng vì những thất thoát và mức độ tham nhũng ngày một tăng. Chính quyền vẫn quyết tâm kiểm soát chặt chẽ truyền thông, báo chí nên những sai phạm của quan chức, cán bộ thường được bao che.

Ở một mặt khác các quyền tự do trao đổi, tìm kiếm thông tin và phát biểu quan điểm, nhất là những quan điểm bất đồng với nhà nước thường dẫn tới bắt bớ, tù đày. Quá khứ đã có Phạm Hồng Sơn, Nguyễn Vũ Bình, Lê Chí Quang bị giam tù. Hiện tại có Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Văn Đài, Trần Khải Thanh Thuỷ, Phạm Thanh Nghiên đang bị giam giữ hay chịu án tù chỉ vì nói lên quan điểm của mình một cách ôn hoà.

Trong năm 2009 chính quyền Việt Nam đã tỏ ra không dung tha cho những ai lên tiếng chỉ trích nhà nước hay đòi hỏi cải tổ cơ chế chính trị để đưa đến đa nguyên, đa đảng cho Việt Nam. Tuần trước, ông Trần Anh Kim, một cựu trung tá Quân đội Nhân dân – thành viên lãnh đạo của Đảng Dân chủ, một đảng không được nhà nước công nhận và là đại diện cho khối 8406 gồm nhiều nhà hoạt động dân chủ – đã bị kết án 5 năm rưỡi tù và 3 năm quản chế.

Trong những ngày tới các ông Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Thăng Long cũng sẽ bị xét xử. Những người này bị bắt từ hè năm ngoái và bị buộc tội “tuyên truyền chống nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam”, theo điều 88 của bộ Luật Hình sự, hay có những “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”, theo điều 79 mà khung hình phạt có thể là chung thân và tử hình. Thật ra, những kêu gọi hay đề nghị cải cách của họ chỉ nhằm giúp Việt Nam phát triển nhanh hơn. Nhưng dưới con mắt của lãnh đạo Việt Nam đây là âm mưu “diễn biến hoà bình” nhằm thay thế chế độ hiện thời.

Trước chiến dịch trấn áp mới, nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế đã kêu gọi Việt Nam tôn trọng các quyền căn bản của dân ghi trong Hiến pháp và trong các công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam đã cam kết tôn trọng.

Trong năm qua, sự kiện bắt giam hàng loạt những người bất đồng quan điểm và ngăn cấm trí thức được tự do lên tiếng khiến viện nghiên cứu độc lập IDS phải giải tán cho thấy thành tích nhân quyền của Hà Nội đã xuống cấp, tuy lãnh đạo Việt Nam luôn tìm cách giới thiệu đất nước với thế giới là một quốc gia đang phát triển, hội nhập toàn cầu qua những thành tựu về kinh tế và ngoại giao. Nhưng lãnh đạo Hà Nội khi công du thường bị hỏi về tình trạng nhân quyền. Nhiều quan chức nước ngoài còn nêu rõ danh tính một số tù nhân chính trị hiện bị Hà Nội giam giữ.

Sau hơn hai chục năm phát triển kinh tế, giờ đã đến lúc người dân Việt phải được quyền tự do lựa chọn người điều hành quốc gia, để đẩy con tàu Việt Nam tiến nhanh hơn nữa. So với nhiều nước trong khu vực có điều kiện phát triển tương đồng trong quá khứ mà mức thu nhập ngày nay của người Thái hơn Việt đến 8 lần, Nam Hàn hơn 25 lần và Đài Loan hơn 30 lần, thì không có lí do gì nước Việt Nam với một dân tộc thông minh, năng động, hiếu học, cần cù mà lãnh đạo cứ tiếp tục cho rằng dân trí người Việt còn thấp, chưa cho họ quyền thực thi dân chủ để phát huy hết tài năng của họ.

Một người dân Việt, ngày nay dù sống ở nông thôn hay thành thị cũng đủ thông minh để biết ai là người tài đức, xứng đáng đại diện trong chính quyền các cấp. Họ đang kêu oan, họ đang chống bất công, tham nhũng. Họ có hiểu biết về căn bản dân chủ nhiều hơn những gì lãnh đạo thường nói. Hãy cho họ cơ hội thực hành dân chủ, góp phần vào việc phát triển đất nước.

© 2010 Buivanphu

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in chính trị Việt and tagged , . Bookmark the permalink.

5 Responses to Tương lai Việt Nam: kinh tế tăng nhanh hay chậm tùy thuộc vào cải cách chính trị

  1. Pingback: Tin thứ hai, ngày 4.1.2010 « Voland1980's Blog

  2. Dinh Huong says:

    Nothing is free but slave.

    Những người gian tham và độc ác có thể “cho” người khác cơ hội tước bỏ đặc quyền, đặc lợi mà nhờ đó họ và gia nhân đã, đang và sẽ tiếp tục “đè đầu cỡi cổ” thiên hạ ư? Một ước mơ hão huyền của con ngựa về bó cỏ mà người xà ích luôn treo lơ lửng trước mũi nó.

    Đừng van xin nữa, việc đó làm người ta thêm đớn hèn.

  3. Đảng viên Đảng Bảo thủ says:

    Những chỉ số tăng trưởng là 1 tiêu chí để nhìn nhận sự tiến bộ kinh tế. Tuy nhiên ở Việt Nam thì đã có quá nhiều bài nghiên cứu phân tích về cơ cấu có quá nhiều rủi ro của nền kinh tế Việt Nam – tiêu biểu là chỉ số tăng trưởng bền vững cực thấp so với các quốc gia ngay trong khu vực.

    Bài viết hay nhưng vẫn là những điều mà nhiều người đã nói. Solutions là điều kiện cần, nhưng những người chóp bu có lắng nghe + thực hiện hay không mới là điều kiện đủ để thật sự có cải cách.

  4. khuongduy says:

    @ Bùi Văn Phú. Có đoạn trích sau trong bài viết trên trang sách hiếm, rất hữu ích cho cuộc tranh luận này!

    http://sachhiem.net/TCNts/TCNts12.php

    Khi được Jim Rohwer, Kinh tế Gia Chính về Á Châu và là Giám Đốc của văn phòng hãng CS First Boston ở Hồng Kông, hỏi: “Dân Chủ giúp, hay làm chướng ngại, hay không liên quan gì đến mức độ tiến nhanh như thế nào của các quốc gia Á Châu?” (Is being a democracy a help, a hindrance, or irrelevant to how fast Asian countries can go?) Thủ Tướng Lý Quang Diệu đã trả lời:

    Nếu ông ở trong một xã hội nông nghiệp, tôi cho rằng dân chủ không làm cho xã hội tiến nhanh. Hãy coi Nam Hàn, Nhật, và Đài Loan. Trong những giai đoạn đầu họ cần đến, và đã có kỷ luật, trật tự, và sự cố gắng. [Chúng ta nên nhớ, Nam Hàn và Đài Loan, những quốc gia không có chiến tranh, không có hận thù nội bộ, cũng phải ở dưới chế độ độc tài quân phiệt trong 30 năm, từ 1950 đến 1980, rồi mới tiến tới dân chủ, nhưng cũng không phải là dân chủ Mỹ.] Họ phải tạo ra sự thặng dư về nông sản để bắt đầu làm cho mặt kỹ nghệ tiến. Không có chế độ quân phiệt, hay độc tài, hay chính phủ độc đoán ở Nam Hàn và Đài Loan, tôi không nghĩ rằng các quốc gia này có thể chuyển đổi mau như vậy.

    Trái lại, hãy coi Phi Luật Tân (Philippines). Họ có dân chủ để tiến từ năm 1945. Họ chưa bao giờ tiến được bước nào; xã hội quá hỗn loạn. Nó trở thành một trò chơi trong phòng khách – ai lên cầm quyền, ai chiếm hữu được cái gì. [Đầu thập niên 1950, Phi Luật Tân, 95% theo Ca Tô Giáo, theo chế độ Dân Chủ Ca Tô (Catholic Democracy), nghĩa là dân chủ tuân theo sắc lệnh của giáo hoàng, được Mỹ giúp cho kinh tế Phi Luật Tân lên cao, nhiều ngàn phụ nữ Hồng Kông đổ sang Phi Luật Tân làm đầy tớ; 40 năm sau, tình trạng đổi ngược, trên 100000 (một trăm ngàn) phụ nữ Phi Luật Tân đi làm đầy tớ cho dân Hồng Kông. [Jim Rohwer, p. 61] Hay hãy coi Ấn Độ và Tích Lan. Trong 3 kỳ bầu cử sau khi độc lập, họ đi qua cơ chế của dân chủ. Nhưng thiếu kỷ luật làm cho sự tiến bộ chậm chạp và lờ phờ. [Điều này rất đúng nếu chúng ta so sánh Nga sô và Trung Quốc sau 1989: Nga Sô vội vã lao đầu vào dân chủ nên Sô Viết Liên Bang trở thành Sô Viết Tan Hoang, và bây giờ Putin lại trở lại độc tài để cứu vãn, trong khi Trung Quốc độc tài, đẩy mạnh kinh tế rất thành công, trở thành một đối trọng ngang ngửa với Mỹ, và bây giờ hình thức dân chủ đã hiện ra ở nhiều mặt, nếu chúng ta có dịp đi Trung Quốc và quan sát. Có vẻ như Việt Nam cũng đi theo con đường này nhưng hình như chậm chạp hơn vì nhiều vấn nạn xã hội và hậu quả của cuộc chiến].

    Nhưng một khi ông tiến tới một trình độ tiến bộ kỹ nghệ nào đó, ông đã có một lực lượng lao động có học, một dân số thành thị, ông có những quản trị viên và kỹ sư. Rồi ông phải có sự tham dự của họ, vì họ là những người có học, có lý trí. Nếu ông cứ tiếp tục với một hệ thống độc đoán, ông sẽ vấp phải mọi thứ đình trệ. Ông phải nghĩ ra một hệ thống đại diện nào đó.

    Điều này sẽ làm cho sự tiến tới giai đoạn trở thành kỹ nghệ hóa một cách dễ dàng. Rồi ông có thể bắt đầu một xã hội công dân, với những người họp thành từng nhóm: chuyên gia, kỹ sư v..v.. Hầu như đột nhiên, những nhóm này sẽ được thành lập, vì là những người có học, có tầm nhìn thế giới rộng rãi hơn, sẽ kéo những người cùng trình độ đến với nhau. Chỉ như vậy ông mới có thể bắt đầu cái mà tôi gọi là hạ tầng cơ sở dân chủ

  5. U 50 says:

    Sao so VN với Philippines, nền văn hóa VN chỉ sau TQ còn lại dẫn đầu khu vực, khi xưa miền nam nền kinh tế TB phát triển và cái cốt vẫn còn nên SG vẫn là trung tâm kinh tế của cả nước. Đặt vấn đề nếu VN không bị CS chiếm thì khả năng hôm nay đã vượt xa Korea.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s