Tôi muốn in sách ở Việt Nam

Bùi Văn Phú

Bài viết “Hoà giải, kiểm duyệt và giao lưu” của tôi [damau.org 18.01.2010] đã có hai phản hồi chính của Nguyễn Đặng, có lẽ đang sống ở Việt Nam, và Trần Văn Tích, sống ở Đức. Ý kiến của Trần Văn Tích được ban biên tập đưa lên thành bài chủ “Chán ngán, ngại ngần” [damau.org 19.01.2010] với dự kiến là một tranh luận về chính sách liên quan đến xuất bản tại Việt Nam. Từ đó đã có thêm những ý kiến đóng góp khác với nhiều ý của Nguyễn-Đặng mà tôi quan tâm.

Trong phản hồi về bài viết “Hòa giải, kiểm duyệt và giao lưu”, Nguyễn Đặng cho rằng đề nghị của tôi về một hội nghị văn học với sự đóng góp của nhiều nhà văn, nhà thơ trong và ngoài nước thuộc nhiều trường phái, quan điểm là điều: “ai cũng muốn cả nhưng không ai làm nổi, làm được. Tóm lại là không tưởng với điều kiện VN hiện nay.”. Theo tôi hiểu ý trên thì những người làm văn học Việt Nam đều muốn hòa giải. Còn điều kiện hiện nay không cho họ hòa giải là vì chính sách của nhà nước. Chính sách này theo tôi là sự kiểm duyệt, gọt dũa những tư tưởng không đúng với đường lối của nhà nước. Chỉ khi nào đi đúng với lề nhà nước vạch ra, hay truyền ra, khi đó là hòa giải. Như thế những người kiểm duyệt không phải những người làm văn học.

Trong một phản hồi bài của Trần Văn Tích, Nguyễn Đặng viết “Bạn đọc thông minh lắm, họ biết ai có tấm lòng với văn học và ai phá văn học, cả trong và ngoài nước. Họ sẽ là người phán xét sau cùng.” [21.01.2010].

Tôi có thể đưa ra thí dụ về một vài người có tấm lòng với văn học Việt, đó là hai nhà văn Nguyễn Mộng Giác và Nhật Tiến, mà Nguyễn Đặng cũng đã nhắc đến. Nguyễn Mộng Giác có tác phẩm lịch sử thời Tây Sơn “Sông Côn mùa lũ” được xuất bản tại Việt Nam. Nhưng tại sao những tác phẩm khác của ông không được xuất bản, phát hành trong nước, như “Bão rớt”, “Tiếng chim vườn cũ”, “Đường một chiều” hay “Xuôi dòng”, “Mùa biển động”, “Nghĩ về văn học hải ngoại”, “Bạn văn, một thuở…”.

Với nhà văn Nhật Tiến cũng thế, ông không chỉ có “Quê nhà quê người” (viết chung với Nhật Tuấn, người anh em sống trong nước và được Nxb Văn học Việt Nam in năm 1994) mà còn gần 30 tác phẩm nữa như “Thềm hoang”, “Chim hót trong lồng”, “Tiếng kèn”, “Mồ hôi của đá” v.v… Chưa kể “Thuyền nhân, vài trang bi sử” là bút kí về một quãng đời với nhiều nghiệt ngã của tác giả.

Nếu cho độc giả là người thông minh và phán xét sau cùng là của họ mà không cho họ được đọc hết về Nguyễn Mộng Giác, về Nhật Tiến – hay nhiều tác giả khác – thì làm sao họ biết để có những phán xét sau cùng. Không những thế, những giới hạn và kiểm duyệt còn có thể làm cho độc giả hiểu sai về tác giả nữa. Đây là điểm quan trọng nhất.

Với chính sách xuất bản hiện tại ở Việt Nam, bài viết này bàn thêm về vấn đề in ấn trong khung cảnh của nền kinh tế hiện hành trong nước.

Từ gần một phần tư thế kỉ qua, vì nhận thức được rằng chính sách kinh tế tập trung theo khuôn mẫu xã hội chủ nghĩa đã không đem lại những tiến bộ về sản xuất cũng như dịch vụ để phục vụ nhân dân, vì thế chính sách “đổi mới” đã được áp dụng tại Việt Nam từ năm 1986 và một nền kinh tế nhiều thành phần đã được thành hình. Nhiều khu vực kinh tế, dịch vụ không còn do nhà nước độc quyền và nhiều công ti tư nhân đã được lập ra, có sức cạnh tranh cao. Xây cất, du lịch, may mặc, thực phẩm là những thí dụ.

Cũng từ khi mở cửa đón du khách phương Tây, nhiều công ti dịch vụ cũng nhắm vào đối tượng phục vụ là người ngoại quốc hay người Việt ở nước ngoài.

Cách đây không lâu tôi có người thân quen lập gia đình. Hỏi thăm và được biết hai bạn khi chuẩn bị cho đám cưới đã dùng nhiều dịch vụ tại Việt Nam, từ may quần áo cưới, in thiệp, chụp ảnh kiểu hay những món quà nhỏ tặng khách dự tiệc đều là sản phẩm từ quê nhà. Sau khi đã định ngày cưới, hai bạn về Việt Nam một chuyến để lo xong tất cả những dịch vụ trên rồi đem hàng về Mỹ và tổ chức đám cưới.

Ngày nay nhiều người về Việt Nam may quần áo, đặt hàng những sản phẩm mỹ nghệ, thủ công, cờ quạt đem về dùng trong nhà hay cho những dịp hội hè, đình đám của các tổ chức cộng đồng, xã hội, tôn giáo. Có người khác mua bát dĩa, dao kéo. Người khác mua thuốc, mua rượu đem về Mỹ uống. Việt Nam bây giờ còn cung cấp những dịch vụ y tế, thẩm mỹ cho khách nước ngoài vì đã có nhiều người về làm răng, các bà các cô – ngay cả các ông nữa – cũng về Việt Nam sửa sắc đẹp. Rẻ hơn bên Mỹ nhiều.

Bằng kinh nghiệm cá nhân, tôi thấy nhiều nhà may, công ti thuê xe con làm ăn đàng hoàng, tôn trọng hợp đồng và dịch vụ, sản phẩm làm ra đúng như khách hàng mong muốn.

Trong những năm qua trên một số báo Việt ngữ ở California còn đăng những rao vặt bán nhà ở Việt Nam. Như thế là nhắm vào khách mua là người Việt ở nước ngoài.

Trong số các dịch vụ do người trong nước cung cấp cho người Việt hải ngoại, chuyện in lịch và thiệp cưới ở Việt Nam xem ra khá phổ thông trong cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ. Nhiều cuốn lịch do các cơ sở thương mại ở Mỹ tặng khách hàng vào dịp cuối năm là sản phẩm in từ Việt Nam. Kĩ thuật in ấn cao và có nhiều nét văn hoá, nghệ thuật đẹp.

Tôi sống ở nước ngoài đã lâu, có cơ hội làm việc và du lịch qua nhiều nơi trên thế giới. Đi đến đâu cũng ghi lại ít nhiều cảm xúc, quan sát về những điều mình thấy được, cảm nghiệm được. Nhiều bài đăng báo trong hơn ba mươi năm qua có một số bạn đọc nhớ mãi và có nhiều bạn hỏi tôi có ý định in sách hay không.

Những năm gần đây tôi có một ý định đem sách về in ở Việt Nam, nhưng không phát hành ở đó, vì có chính sách kiểm duyệt. Chỉ in trong nước thôi, rồi đem về Mỹ phát hành.

Bạn đọc có thể cho rằng điều này nghịch lý. Không đâu bạn. Tôi muốn in trong nước vì giá tương đối rẻ hơn ở Mỹ và cũng muốn giúp cho một số người trong nước có việc làm. Ngày nay Việt Nam đang là nơi cung cấp dịch vụ cho nhiều khách hàng, đơn lẻ cũng như công ti, như đã kể ra trên. Như thế một tác giả tự xuất bản hay một nhà xuất bản nước ngoài có thể in sách tại Việt Nam rồi đem ra hải ngoại phát hành được không?

Không bàn đến luật xuất bản của Việt Nam vì dĩ nhiên là có kiểm duyệt. Ở đây nói đến quyền tự do kinh doanh của người dân. Nếu trong nước đã in thiệp cưới, in lịch cho hải ngoại, đã cung cấp nhiều dịch vụ cho người nước ngoài tiêu dùng, như thế có luật nào cấm nhà in trong nước cung cấp dịch vụ in ấn theo đơn đặt hàng của nước ngoài và sản phẩm được tiêu dùng ở ngoại quốc. Như nhiều mặt hàng khác.

Hay tại Việt Nam với “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” thì những gì thuộc về tư tưởng vẫn bị cấm rao hàng.

© 2010 Buivanphu

Advertisements

About Bùi Văn Phú

Bùi Văn Phú is a community college teacher and a freelance writer from San Francisco Bay Area. He worked with Peace Corps in Togo, Africa and United Nations High Commissioner for Refugees in Southeast Asia. Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Trong thập niên 1980, ông làm tình nguyện viên của Peace Corps tại Togo, Phi Châu và làm tham vấn giáo dục cho Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc tại Đông nam Á.
This entry was posted in chính trị Việt, văn học nghệ thuật and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to Tôi muốn in sách ở Việt Nam

  1. Tường Minh says:

    Thưa anh,

    Đọc những bài viết của anh, tôi thấy rất thích. Nếu có nhu cầu xuất bản sách gì ở Việt Nam anh có thể liên hệ với tôi nhé.

    Rất mong nhận được sự hợp tác của anh! Chúc anh cuối tuần vui và nhiều ý nghĩa!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s